Celal Akbay: “Sebze ve Meyvede Fiyat Artışının Nedeni Mevsim Geçişi ve Ürün Arzı”

Malatya Sebze ve Meyve Komisyoncuları Dernek Başkanı Celal Akbay, sebze ve meyve fiyatlarındaki değişimleri mevsim geçişleri, üretim miktarı ve piyasa talebiyle değerlendirdi.

Fiyatların yalnızca hal esnafından kaynaklanmadığını belirten Akbay, üreticiden tüketiciye uzanan zincirde maliyetlerin bulunduğunu ifade etti. Akbay, tarımsal üretimde planlama ve kota sisteminin önemine dikkat çekerek, “Bu işin temeline el atılması gerekiyor” dedi.

Malatya Sebze ve Meyve Komisyoncuları Dernek Başkanı Celal Akbay, 44MalatyaHaber’e yaptığı açıklamada sebze ve meyve fiyatlarının oluşumu, mevsim geçişlerinin piyasaya etkisi, üreticilerin yaşadığı sorunlar ve tarımsal üretimde planlama ihtiyacı hakkında önemli değerlendirmelerde bulundu.

MEVSİM GEÇİŞİ FİYATLARI ETKİLİYOR

Yaz sezonunun sona ermesiyle tarla ürünlerinin üretiminde azalma yaşandığını ve kışlık döneme geçiş sürecinin başladığını belirten Akbay, bu dönemlerde sebze ve meyve fiyatlarında artış görülebildiğini söyledi.

Mevsim geçişlerinde üretim bölgeleri arasında oluşan boşluğun ürün arzını etkilediğini ifade eden Akbay, “Yazlık sezonu kapattık. Şu anda kışlık döneme geçiyoruz. Bu mevsim geçişinde, üretimde yaşanan boşluk nedeniyle fiyatlarda zaman zaman artışlar görülüyor. Bu durum da doğal olarak tüketici fiyatlarına yansıyor” dedi.

ÜRETİCİDEN TÜKETİCİYE UZANAN ZİNCİRDE MALİYET VAR

Sebze ve meyvenin üreticiden tüketiciye ulaşana kadar birçok aşamadan geçtiğini kaydeden Akbay, üretici fiyatları ile tüketicinin ödediği fiyatlar arasındaki farkın yalnızca komisyonculardan kaynaklanmadığını vurguladı.

Ürünlerin seralardan ve tarlalardan çıkarak hallere ulaştığını, ardından komisyoncular aracılığıyla pazarcı, market ve bakkal esnafına dağıtıldığını belirten Akbay, bu süreçte nakliye, işçilik ve diğer giderlerin bulunduğunu dile getirdi.

Akbay, fiyatların değerlendirilirken üretimden satış noktasına kadar olan bütün maliyetlerin göz önünde bulundurulması gerektiğini ifade etti.

“DENETİMLERİN HER ZAMAN ARKASINDAYIZ”

Sebze ve meyve fiyatları konusunda denetim yapılmasına destek verdiklerini belirten Akbay, hal esnafı olarak devletin denetim mekanizmalarının yanında olduklarını söyledi.

Geçmişte belediyeler tarafından uygulanan fiyat kontrollerine değinen Akbay, ürünlerin satış fiyatlarında belirli oranlar üzerinden denetim yapıldığını hatırlattı.

“Biz hal esnafı olarak denetlenmekten kaçmıyoruz. Devletimiz gelsin, incelesin, kontrol etsin. Vatandaşımıza ürün hangi noktada ve hangi nedenle yüksek fiyatla satılıyorsa bunun ortaya çıkarılmasını istiyoruz. Biz devletimizin de tüketici esnafımızın da arkasındayız” ifadelerini kullandı.

“PAZARDA 100 LİRALIK DOMATESİN YANINDA 50 LİRALIK DOMATES DE VAR”

Malatya pazarlarında kaliteli ürünlerin tüketiciye sunulduğunu belirten Akbay, fiyat farklılıklarının ürün kalitesiyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Pazarcı esnafının halden kaliteli ve temiz ürünleri tercih ederek satışa sunduğunu ifade eden Akbay, “Bugün pazarda 100 liraya domates satıldığı gibi 50 liraya satılan domates de var. Vatandaşın bunları da göz önünde bulundurması gerekiyor. Kaliteli ve taze ürünle beklemiş veya kalitesi düşük ürün arasında fiyat farkı olması doğaldır” dedi.

Kaliteli ürünün daha yüksek maliyetle temin edildiğini ve bunun satış fiyatına yansıdığını belirten Akbay, tüketicilerin fiyat karşılaştırması yaparken ürünün niteliğine de dikkat etmesi gerektiğini kaydetti.

“ÜRÜN AZSA FİYAT YÜKSELİYOR, ÇOKSA DÜŞÜYOR”

Sebze ve meyve fiyatlarının oluşumunda arz ve talebin belirleyici olduğunu vurgulayan Akbay, üretim miktarı, mevsim koşulları, tüketim yoğunluğu ve ihracatın fiyatları doğrudan etkilediğini söyledi.

Bir ürüne talebin artması veya üretimin azalması halinde fiyatların yükseldiğini belirten Akbay, “Bir ürün az üretilmişse ve talep fazlaysa fiyatı yükselir. Ürün bol olduğunda ise fiyatlar düşer. Bu durum hem üreticiye hem de tüketiciye yansır” diye konuştu.

“GEÇEN YIL MEYVE YOKTU, BU YIL ÜRETİCİ ÜRÜNÜNÜ SATAMIYOR”

Geçen yıl yaşanan zirai don nedeniyle meyve üretiminde ciddi kayıplar meydana geldiğini hatırlatan Akbay, bu yıl ise üretimin artmasıyla farklı bir tablonun ortaya çıktığını söyledi.

Elma, üzüm, şeftali, nektarin ve erik gibi ürünlerde üreticilerin satış sorunu yaşadığını belirten Akbay, birçok çiftçinin ürününü dalından indiremediğini ve düşük fiyatlar nedeniyle mağdur olduğunu ifade etti.

Akbay, “Geçen sene don felaketi nedeniyle meyve yoktu, fiyatlar çok yüksekti. Bu yıl ise üretim haddinden fazla. Üreticinin elması, üzümü, şeftalisi, nektarini ve eriği elinde kaldı. Birçok çiftçi ürününü dalından indiremedi. Üretici bu durumda eylem yapıyor. Devletin bu soruna çözüm bulması gerekiyor” dedi.

“TARIMSAL ÜRETİME KOTA VE PLANLAMA GETİRİLMELİ”

Tarımsal üretimde plansızlığın hem üreticiyi hem de tüketiciyi olumsuz etkilediğini savunan Akbay, ürün bazında üretim planlaması ve kota sisteminin hayata geçirilmesi gerektiğini dile getirdi.

Türkiye'nin ihtiyaç duyduğu üretim kapasitesinin belirlenmesi gerektiğini ifade eden Akbay, “Örneğin bir bölgede 3 milyon ton domates üretimi gerekiyorsa buna göre planlama yapılmalı. Her ürünün üretim kapasitesi belirlenmeli, üretici de buna göre yönlendirilmeli. Böylece hem üretici hem tüketici fayda sağlayabilir” değerlendirmesinde bulundu.

Üreticilerin hangi ürünü ne kadar ekmesi gerektiği konusunda yeterince bilgilendirilmediğini belirten Akbay, tarımsal üretimin kontrolsüz şekilde artmasının ürün fazlalığına ve fiyat düşüşlerine neden olduğunu söyledi.

“İTHAL KARPUZA KOTA KONULMALI, YERLİ ÜRETİCİ KORUNMALI”

İran'dan Türkiye'ye erken dönemde karpuz girişinin yerli üreticiyi olumsuz etkilediğini savunan Akbay, ithal ürünlerin piyasaya girişinin planlanması gerektiğini belirtti.

İran karpuzunun mart ayında Türkiye'ye girmeye başladığını, Antalya karpuzunun ise mayıs ayında piyasaya sunulduğunu ifade eden Akbay, erken dönemde ithal karpuz tüketiminin yerli üretime olan talebi azalttığını söyledi.

Akbay, “İran'dan karpuz geliyorsa belirli bir kota uygulanmalı. Günlük 100 tır yerine 10 veya 20 tır girişine izin verilebilir. Yerli karpuzumuz piyasaya çıktığında üreticimizin de ürününü satabileceği bir pazar oluşmalı. Antalya ve Adana karpuzu çıktığında fiyatlar birbirine karışıyor, üretici zarar ediyor” dedi.

“7-8 LİRAYA MAL EDİLEN KARPUZ TARLADA 2-3 LİRAYA SATILAMADI”

Üretim maliyetlerinin altında satış yapmak zorunda kalan çiftçilerin yaşadığı mağduriyete dikkat çeken Akbay, tarımsal üretimde planlama yapılmadığı takdirde benzer sorunların devam edeceğini söyledi.

“Üretici dönüm başına ciddi maliyetlerle karpuz yetiştiriyor. Ürününü 7-8 liraya mal ediyor ancak tarlada kilosunu 2-3 liraya alıcı bulamıyor. Bazı üreticiler karpuzlarını tarlada sürmek zorunda kaldı. Burada üreticinin de komisyoncunun da tüketicinin de suçu yok. Bu sorunun çözümü için tarım politikalarının yeniden ele alınması gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“SORUNUN TEMELİNE İNİLMELİ”

Sebze ve meyve fiyatlarının kalıcı şekilde dengelenebilmesi için üretimden ithalata, arzdan satışa kadar bütün süreçlerin planlanması gerektiğini vurgulayan Celal Akbay, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın üreticiyi yönlendirecek ve piyasayı dengeleyecek politikalar geliştirmesi gerektiğini belirtti.

Akbay, “Bu işe bir çözüm getirilecekse temeline el atılması gerekiyor. Üretici bilgilendirilmeli, hangi üründen ne kadar yetiştirileceği planlanmalı ve ithalat buna göre düzenlenmeli. Sorun üstten değil, en temelden çözülmeli. Hem üretici hem tüketici bu sistemden fayda görmeli” dedi.

Açıklamasının sonunda 44MalatyaHaber’e teşekkür eden Celal Akbay, sebze ve meyve sektörünün sorunlarının kamuoyuna aktarılmasının önemine dikkat çekti.