İsveç ve Norveçli bilim insanları, Parkinson hastalığını henüz hiçbir klinik belirti ortaya çıkmadan yıllar önce tespit edebilen yeni bir kan testi geliştirdi. Yüzde 91 doğruluk oranına sahip olduğu belirtilen test, hastalık beyin hücrelerinde kalıcı hasar oluşturmadan önce erken müdahale imkânı sunarak Parkinson tedavisinde yeni bir dönemin kapısını aralayabilir.

Chalmers Teknoloji Üniversitesi ile Oslo Üniversitesi’nin ortak yürüttüğü araştırmaya göre Parkinson, sanılanın aksine yalnızca beyinde değil, çok daha erken bir dönemde kanda da iz bırakıyor. Araştırmacılar, hücrelerin DNA onarım süreçleri ve stresle başa çıkma mekanizmalarını inceleyerek, hastalığın henüz “kuluçka dönemindeyken” ortaya çıkan biyolojik bir imzayı tespit etti.

Beyin hasarı başlamadan teşhis mümkün olabilir

Bugüne kadar Parkinson hastalığı genellikle, dopamin üreten beyin hücrelerinin yaklaşık yüzde 80’i kaybedildikten sonra teşhis edilebiliyordu. Yeni geliştirilen test ise bu “geç teşhis” sorununu ortadan kaldırmayı hedefliyor. Araştırmacılar, hastalığın erken evresinde ortaya çıkan bu biyolojik sinyaller sayesinde, ilerlemeyi yavaşlatacak ya da durdurabilecek tedavilere zamanında başlanabileceğini belirtiyor.

Yapay zekâ destekli analizle %91 başarı

Yapay zekâ ve makine öğrenmesi destekli analiz yöntemleri kullanılan çalışmada, sağlıklı bireylerle Parkinson’un en erken evresindeki kişiler yüzde 91 doğruluk oranıyla ayırt edilebildi. Bilim insanları, bu sinyallerin özellikle hastalığın başlangıç döneminde görülmesinin, müdahale açısından kritik bir “fırsat penceresi” sunduğunu vurguluyor.

“Hastalık henüz fısıltı halindeyken müdahale edebileceğiz”

Araştırmanın başyazarlarından biyoistatistikçi Annikka Polster, yeni testin pahalı beyin görüntüleme yöntemlerine ve invaziv işlemlere olan ihtiyacı azaltabileceğini söyledi. Polster,
“Parkinson’a artık geç kalmış bir aşamada değil, henüz fısıltı halindeyken müdahale edebileceğiz. Bu test düşük maliyetli, hızlı ve yaygın şekilde uygulanabilir olacak,” ifadelerini kullandı. Testin yaklaşık 5 yıl içinde klinik kullanıma girmesi hedefleniyor.

Milyonlarca hasta için umut

Dünya genelinde 10 milyondan fazla insan Parkinson hastalığıyla yaşıyor ve bu sayının 2050 yılına kadar iki katına çıkması bekleniyor.

Uzmanlara göre bu gelişme, yalnızca erken teşhis açısından değil, aynı zamanda Parkinson’un ilerlemesini durdurmayı veya geri çevirmeyi amaçlayan yeni ilaç çalışmalarına da güçlü bir bilimsel zemin oluşturabilir